{"id":3661,"date":"2016-01-10T09:53:33","date_gmt":"2016-01-10T08:53:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.literaturakoadernoak.org\/?p=3661"},"modified":"2016-04-06T19:58:07","modified_gmt":"2016-04-06T17:58:07","slug":"gaur8-espetxea-eta-sormena-sorkuntza-presoarentzako-ihesbide-ez-ezik-ihesaldi-ere-badenean","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.literaturakoadernoak.org\/?p=3661","title":{"rendered":"[GAUR8] ESPETXEA ETA SORMENA Sorkuntza presoarentzako, ihesbide ez ezik, ihesaldi ere badenean"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

\u2192 naiz.eus: GAUR8 -ESPETXEA ETA SORMENA- Sorkuntza presoarentzako, ihesbide ez ezik, ihesaldi ere badenean<\/a>
\n\u2192 GAUR8 2016ko urtarrilaren 9a | IX. urtea \u2022 450. zbk.pdf<\/a><\/p>\n

Erreportajea <\/strong><\/p>\n

<\/strong>ESPETXEA ETA SORMENA
\nSorkuntza presoarentzako, ihesbide ez ezik, ihesaldi ere badenean<\/a><\/strong><\/p>\n

Hitzak miatuak eta ideiak jarraituak diren eremuan, sormena, ihesbide ez ezik, ihesaldi ere bihurtzen da presoaren egunerokotasunean. Gatibutasunari aurre egiteko edo buruari ziegako lau pareten artetik ihes egiten laguntzeko, hamaika dira presoa sorkuntza garatzera eramaten duten arrazoiak.<\/p>\n

Aimar Etxeberria Korta<\/em><\/p>\n

Eskuetan margoak hartzen dotazenien espetxetik ihes egiten dot. Eta kartzelari aurre egiteko margoak leiho bihurtu ziren, barrote bako leihoak\u00bb. Oier Andueza (Durango, 1975) euskal preso politikoaren hitzak dira, Hernaniko Biteri aretoan zuen erakusketari ongi etorria ematen ziotenak. Hitzok modu zorrotzean erantzuten diote artikulu honen xedeari: zertarako sortzen du presoak? Zer ekarpen egiten dio sormen ariketak presoari?<\/p>\n

Ziegetara begira jarri gara, beraz, artikulu hau osatzeko orduan. Gaur arratsaldean Bilbo eta Baionako kaleak beteko dituzten mobilizazioen aitzakiapean, euskal presoen egunerokoan alderdi garrantzitsua den sormenari heldu diogu, bere adiera eta dimentsio guztietan. Horretarako, espetxea zuzenean ezagutu edo ezagutzen duten pertsonekin jarri gara kontaktuan, euren esperientziaren berri lehen pertsonan eman dezaten. Horrek esan nahi du egun espetxean diren kideen esperientziak ere irakurtzeko aukera izango dela datozen lerroetan. Zentzu horretan, doakiela eskerrik beroena hauen senideei, GAUR8 eta presoen arteko zubi-lana egiteagatik.<\/p>\n

. . . . . . . . . . <\/strong><\/p>\n

Bota harresia<\/strong><\/p>\n

Bota harresia
\nhautsi aulkiak
\nlehertu hormak
\ntirokatu kristalak
\nluza eskua
\ngerturatu gorputzak
\nestutu ipurmasailak
\nnahastu ezpainak
\nurratu arropak
\nzabaldu hankak
\negin irrintzi
\nbota harresiak.
\nBota beltzak
\narau hertsiak
\nkristal atzeko begiak
\nezleku itxiak.
\nJaso ukabila
\nireki begiak
\ngehitu indarrak
\napurtu distantziak
\negin garrasi
\nAaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaMNISTIA!<\/em><\/p>\n

Ekhi\u00f1e Eizagirre<\/p>\n

. . . . . . . . . . <\/strong><\/p>\n

\u00ab Bi ahoko arma izan daiteke denbora faktorea presoarentzat: beronen kontrola har dezake edo bere besoetara eror daiteke. \u00abMendean hartzeko dago egina kartzela\u00bb, dio Mikel Ormazabalek<\/em> \u00bb<\/p>\n

\u00ab Irudimenak presoa ziegako lau pareten artetik kanpora eramateko gaitasuna du. \u00abKartzelan zaude, baina kartzelak ez zaitu\u00bb, sentitzen zuen Jon Gaztelumendik<\/em> \u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Mikel Orbegozo, \u00abPreso Nago\u00bb<\/strong><\/p>\n

Esan dugu sormenari bere adiera zabalenean heldu diogula. Horren espresio bat baino ez da komikigintzarena, eta horretan dihardu Mikel Orbegozok (Donostia, 1979). \u201cPreso nago I\u201d eta \u201cPreso nago II\u201d komiki liburuen egilea bera, \u201cIlargiraino\u201d izenburua jarri dion bere hirugarren lana argitaratu berri du. Espetxean marraztu zuen bere lehenengo bineta, \u00abkide bati urtebetetze opari bezala\u00bb. Egin zuenarekin bere burua harrituta utzi eta gauzak kontatzeko bitarteko berri bat zuela jabetu zen: \u00abAurkikuntza bat izan zen; horrela hasi nintzen\u00bb.<\/p>\n

Orbegozoren esanetan, presoa eta espetxea harremantzeko orduan bi faktore hartu behar dira kontuan: \u00abDaukagun denbora pila, batetik, eta espetxe sistemari aurre egiteko ditugun baliabideak, bestetik\u00bb. Sorkuntza garatzearen bidez presoak denboraren kontrola hartzen duela aldarrikatu du, eta gozamenerako edo espetxean bizi duten egoera salatzeko tresna bilakatzen dela azpimarratu du: \u00abMarraztea boterea hartzeko modu bat da\u00bb.<\/p>\n

Aipatu dugu aurrez denboraren faktorea. Sormena garatzeko erraztasunak ematen dituen faktorea dela pentsa dezakegun arren, dio Orbegozok denbora hori \u00abzailtasunez beteta\u00bb egon ohi dela: \u00abEgunerokoan ikusi edo bizitzen ditugun kontuek, gure aurka hartzen dituzten neurriek, sortzen diren tentsio uneek geure buruak kezkaz betetzera eramaten gaituzte; beti ez da erraza sosegua topatzea\u00bb. Baina zailtasunak bertute egiten ikasi du donostiarrak, eta bizi dituen une latzak txiste bilakatzen ahalegintzen da, \u00abbarreak eragitearekin batera hemen ikusten ditudanak salatzeko\u00bb. Bestalde, espetxeak sarri zailtasun teknikoen aurrean jartzen du komikilaria: \u00abBatzuetan beharrezko materialen aldetik, eta, besteetan, landu nahiko nituzkeen gaien inguruko informazio faltagatik, hemen ez baitago Internetik\u00bb.<\/p>\n

Marraztean, ordea, zail egiten zaio espetxea ez den kontuez egitea. \u00abKaleko inork ikusi ezin duena ikusten dugu; beraz, gure ardura da hemen bizi duguna, pairatzen ditugun bidegabekeriak, kontatzea\u00bb, adierazi du Orbegozok. Hala ere, presoaren ametsak espetxea ez den edonon kokatuta daudela gaineratu du: \u00abNire kasuan, kalea, etxea, taberna edo mendia, espetxea ez den edozer marrazten dudanean ez da soilik marrazki bat; hemen baino han egotea nahiago nukeen leku bat da\u00bb.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ibon Mu\u00f1oa, \u00abAmetsen txokoan\u00bb<\/strong><\/p>\n

Ibon Mu\u00f1oaren (Eibar, 1958) kasuan, espetxean sartzeak eragin handia izan zuen paperari eta boligrafoari berriro heltzeko orduan. Gaztaroan piztu zitzaion idazteko grina, baina bizitzaren egoerek afizioa alde batera uztera behartu zuten. Espetxean, ordea, denborarekin egin du topo, afizioa berreskuratzea ahalbidetu dion denborarekin: \u00abOrdu asko igarotzen ditugu ziegan sartuta, eta idazteak burua okupatua izatea ahalbidetzen dit\u00bb.<\/p>\n

Denbora ez ezik, espazioa ere eskaini dio espetxeak idazterako orduan, baliabide asko ematen dizkiolako: hormak, bisitak, lagunei zuzendutako eskutitzak… \u00abKartzela barruan edozein une eta euskarri da egokia idazketarako\u00bb, aitortu du. Sormena garatzea erabakitzen duten preso gehienek bezala, Mu\u00f1oari ere kosta egiten zaio espetxea ez den kontuez idaztea, \u00abbertan bizipen asko daudelako\u00bb. Baina ororen gainetik, burua okupatua izatea du xede preso eibartarrak, baita euskarari bere ekarpen txikia egitea ere. Berak, ordea, argi dauka non dagoen eta zer egoeratan aurkitzen den, horregatik argitaratu zuen lehen liburuari izenburu argigarria jarri zion: \u201cAmetsen txokoan bizi naiz\u201d.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Ekhi\u00f1e Eizagirre, poesian<\/strong><\/p>\n

Oso gaztetatik du idazteko zaletasuna Ekhi\u00f1e Eizagirre (Zarautz, 1984) preso politikoak. Txikitatik ekin zion egunerokoak, ipuinak, bertsoak, abestiak eta abarrak idazteari: \u00abIdaztea maite nuen\u00bb. 14 bat urterekin, baina, olerkigintzari heldu zion, eta orduz geroztik asko idatzi izan du. Gaur egun, berriz, eta oso boladaka bada ere, idazten jarraitzen du, \u00abbatez ere poesia\u00bb.<\/p>\n

Espetxeko egunerokotasunaren baitan denbora asko eskaintzen dio Eizagirrek sormena garatzeari, nahiz eta uste duen espetxeak ez duela zertan presoa horretara eraman. Kide ugari ezagutu ditu, eta dio, modu batera edo bestera, guztiek dutela sormenarekiko lotura: \u00abBatzuek gutunak idazten jorratuko dute haien sormena; beste batzuek, aldiz, eskulanetan edo margotzen\u00bb. Baina gaineratu du egoera ezberdina dela presoa dagoen espetxearen arabera. Hala ere, nabarmendu du baliabide eskasia dagoen kasuetan irudimenak bere papera jokatzen duela eta inprobisazioaren bidetik emaitza \u00abimajinaezinak\u00bb lortzen direla: \u00abEgur-puska edo ahuakate hezurrekin egindako zintzilikarioak, kartoi puskekin txabola atontzeko egindako apalak, eta abar\u00bb.<\/p>\n

Sormenak, Eizagirreri, modu ezberdinetan eragiten dio. Lagundu diezaioke amorrua eta emozioak kanporatzen, lasaitzen edo denboraren astuna arintzen, \u00abbaita lau pareta artetik ihes egiten ere. Plazera ematen dit \u2013jarraitu du\u2013 kideen sormen lanak ikusteak eta nireak haiekin konpartitzea gozamen handia da\u00bb. Zail egiten zaio espetxea ez den kontuez idaztea \u2013espetxean izanik espetxeaz idaztean bertako errealitatea islatu eta salatu nahi izaten dute\u2013, baina horrek, modu berean, lagundu ere egiten diola adierazi du: \u00abSabel barruko garratza kanporatzen laguntzen dit, horrek hustuko nauelakoan\u00bb.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Jon Tapiaren autodefentsa<\/strong><\/p>\n

Oroitzapenetan oinarrituta hitz egiten du Jon Tapia zizurkildarrak. 2005etik da aske \u201322 urte espetxean igaro ostean\u2013, eta 1999an argitaratu zuen \u201cGartzelatik\u201d poema eta bertso bilduma. Beste askoren gisan, kartzelako kontua du idaztearena, nahiz aurretik bertso-paperak edo olerkiak bezalako espresioak oso gustuko zituen.<\/p>\n

Kartzelak eraman zuen Tapia sormena garatzera: \u00abBerehala ohartu nintzen zein den espetxe-sistemaren funtzioa euskal preso politikoekiko: errepresio itogarrian eta mendeku jarreran oinarrituta dagoela eta, nola ez, gu pertsona bezala deuseztatzeko tresna dela\u00bb. Hori horrela, halabeharrez, autodefentsa mekanismo bezala ekin zion idazteari. Aipatu egoeran zail egiten zitzaion, tarteka bazen ere, goibelaldiaren zulo beltzean ez murgiltzea: \u00abBeraz, zulo horretatik ateratzeko, autodefentsa-sistemari heldu behar zio, halabeharrez. Esaten nuen \u2013jarraitu du\u2013: \u2018Gorputza kartzelan, baina nire gogoa eta pentsamendua Euskal Herrian\u2019. Animo horrekin aurrera begira jarri eta gogoz ematen nion idazteari\u00bb.<\/p>\n

Era berean, pentsatzen zuen hori adierazteko bitartekoa zuen idaztearen artea Tapiak: \u00abNire militante kontzientzia, nire herrimina eta nire ametsak ez zeuzkatela preso, alegia\u00bb. Eta gainerakoen gisara, zertaz idatziko eta kartzelaz, \u00abbatez ere lagun-minen kategorian dituzunekin. Zoragarria izaten zen horietako bateren baten gutunak jasotzea\u00bb. Bestalde, Estatu frantsesean preso zituzten hainbat kiderekin ere harreman zuzena zuen zizurkildarrak. Horrela ezagutu zuen egungo bere bikotekidea; biak preso zirela gutun bidez ezagutu zuten elkar.<\/p>\n

Kartzelatik irten ostean, ordea, ez du idazten jarraitu. \u00abNire burua ez daukat idazleen kategorian, ezta pentsatu ere! Horretarako dohain bereziak behar dira izan, eta nik gabeziak baino ez dauzkat alor horretan\u00bb, azaldu du. Ez idazteagatik, preso diren kideei ere ez diela idazten aitortu du, atsekabez eta amorruz. Baina barruan dauden guztiak gogoan dituela aldarrikatu du: \u00ab…eta gaurko gau ilunak, otoi dagio ilargiari; Egun Berria etor bekion, Gure Herri Zaharrari\u00bb.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Mikel Antza, hitz egiteko idatzi<\/strong><\/p>\n

Gainerako sortzaile gehienak bezala, oso gaztetatik izan du Mikel Antzak (Donostia, 1961) ere idazteko grina: \u00abUnibertsitatera joan ordez idazle izan nahi nuela esan nion aitari. Aholkatu zidan hobe nuela karrera bat hastea, idazteari utzi gabe, hartuko nuela erabakia aurrerago\u00bb. Baina bizitzaren joan-etorriek moztu zioten idazketarekin zuen harremana: \u00abUne batean ezinezkoa egin zitzaidan nire sorkuntzarako grina eta Euskal Herriaren askapenaren aldeko borroka bateratzea\u00bb. Espetxeak, ordea, berriro jarri du harremanetan idazketarekin: \u00abAtxilotuz geroztik, isolamenduan nindutela, idaztea bizirik irauteko borroka-tresna bihurtu zitzaidan\u00bb.<\/p>\n

Idaztea espresio bide bat da berarentzat, mundua ikusten duen modua azaltzeko eta besteei erakusteko aukera ematen diona. \u00abIdaztea hitz egiteko modu bat da niretzat\u00bb, adierazi du. Espetxean den heinean, gainera, askatasun gabezia den \u00aberaso jarraitutik\u00bb aldentzeko balio diola gaineratu du: \u00abLau pareta artean itxita egotea izugarria da. Gizakia ez dago horretara egina\u00bb. Hori hala, dio egoera horretan dagoen presoarentzako sorkuntza ihesbide ez ezik, ihesaldi ere badela.<\/p>\n

\u00abKartzela ez da ezertarako espazio egokia\u00bb, dio, \u00abnorberak sortu behar ditu espazio egokiak idazteko\u00bb. Agian, despistatzerako orduan distrakzio gutxiago daudela onartu du; baina, bestalde, kartzelari aurre egiteak energia handia eskatzen duela azpimarratu du: \u00abGainera, nik beti uste izan dut sormen artistikoa talde giro batean, jendarte giro batean, herri giro batean egiten den zerbait dela; eta hori da kartzelak ekiditen duena\u00bb.<\/p>\n

Lan ugariren egilea da, baina ez du bere lanen arteko sailkapenik egitea atsegin. \u00abBeraz, ez dut ezberdintasunik egiten kartzelan idatzitakoaren eta atxilotu aurreko idazlanen artean. Gainera, ez naiz hierarkia eta sailkapenak egitearen batere zale\u00bb.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Markel Ormazabal eta denbora<\/strong><\/p>\n

Markel Ormazabalek (Donostia, 1982) bazuen esperientziarik idazketarekin espetxeratua izan aurretik. Dio, eskolak bezain beste, militantzia politikoak trebatu duela: \u00abJarduera honi lotutako idazketan aritu izan naiz bereziki, baina baita zutabegintzan ere\u00bb. Espetxean zeneko garaiak oroituz, adierazi du presoak sormena behar duela garatzen duen nekeari aurre egiteko: \u00abMendean hartzeko dago egina kartzela; eta horretarako, lehenik, preso harturiko pertsona nekatu egin behar da, akitu, gorputz otzan eta ideia propiorik gabeko bihurtzeraino\u00bb.<\/p>\n

Dio kartzelak bere helburuak lortzeko diziplina eta denbora jakin bat jarriko dituela, \u00abeta hartan datza presoaren borroka behinenak: nola lortu norberaren denboraren gaineko erabaki ahalmena? Sormenaren bidez, denbora eta autonomia propioa irabazi ditzake presoak\u00bb. Denbora hori, gainera, inolako erraztasunik emango ez dizun espazio batean irabazi behar dela gaineratu du: \u00abBitartekoak mugatuak dira oso: orri zuria maiz luxuzko produktua da, boligrafoak ere hainbat isolamendu modulutan erditik ebakiak dira, miaketen jomuga dira hizkiak eta orrialde zirriborratuak…\u00bb.<\/p>\n

Baina kartzelak adierazpenari mugak ezartzen dizkion arren, azpimarratu du Ormazabalek askotariko lengoaiak erabiliz eman daitekeela aditzera gatibutzaren esperientzia. \u00abKartzelako sorkuntzaren bitartez presoak ahotsa gorpuzten du, eta gizarteak nahiz espetxeak ukatu dion hitza eta nortasuna aldarrikatu\u00bb, adierazi du. Hori hala, espetxean gatibutzari aurre egiteko idazten dela nabarmendu du, \u00abeta horixe da sorkuntza lanak itzalpean dagoenari egiten dion ekarpen baliotsua\u00bb.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jon Gaztelumendi: Egoera leunduz<\/strong><\/p>\n

Jon Gaztelumendik (Errenteria, 1961) perspektiba luzez begiratzen dio espetxean igaro zuen denborari eta urte horietan idazteko izan zuen ohiturari. Gaztetan idazlan batzuk egin arren, dio espetxean sartzearekin batera hasi zitzaiola idaztearen errotarria mugitzen. Denbora zuen, eta denbora hori antolatzeko beharra, kartzela bakoitzeko bizi-baldintzek uzten duten modura: \u00abEta sormenak hor aurkitzen du bere lekua; jartzea da, hari batetik tiraka hasi eta horretan jardutea\u00bb.<\/p>\n

Sormenak, ordea, denbora eskatzen du, eta espetxeak eman zion Gaztelumendiri kanpoan ez zuen denbora hori. Bestalde, sormena garatzeko, espetxeak \u00abatmosfera berezi bat\u00bb eskaintzen duela gaineratu du: \u00abEz da soilik aparteko mundu surrealista bat; hitz egiteko joko asko emango luke\u00bb. Ekite hori, gainera, alde guztietara lagungarri izan zuela azpimarratu du: \u00abSormen prozesuak atal asko ditu, eta ariketa horietan guztietan murgiltzean abstrakzio egoera batean sartzen zara; kartzelan zaude baina kartzelak ez zaitu\u00bb.<\/p>\n

Bere espetxeko igaroaz oroitzen duenaren arabera, kartzelan bizitzea oso agresiboa da. Zentzu horretan, arlo psikologikoez gutxi hitz egiten dela nabarmendu du, eta, horregatik, kartzelan kartzelaz idaztea \u2013egoera mingarrienetatik gertaera komikoetaraino\u2013 oso lagungarria dela dio. Espetxetik ateraz geroztik jarraitu du boligrafoa hartu eta orri zuriaren aurrean jartzen, baina beste era bateko idazlanak osatuz.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Itziar Plaza: Esna ametsetan<\/strong><\/p>\n

Sormena, idaztea ez ezik, margotzea ere bada, eta horretan dihardu Itziar Plazak (Bilbo, 1982). Amarengandik jasotako dohaina dela dio berak, preso izanik gehiago garatzeko aukera izan duena. Garatu, espetxeko pareten artean bizirik irauteko garatzen duela dio, espetxeak egunero erakusten dion paisaia grisari aurre egiteko: \u00abEgunero panoramika bera ikusteak eta mugaz josita egoteak ondorio kaltegarriak eragiten dizkio presoari\u00bb.<\/p>\n

Eguneroko paisaia grisei aurre egiteko margotzen du, beraz, Plazak. Eta aurre, ametsekin egin dio aurre egunerokotasun monotonoari: \u00abEspetxeak lapurtzen dizkigun egoera guztiei aurre egiteko amets egin behar dugu. Lehen ere egiten nuen amets, noski, lo egiten nuenero. Baina espetxean ametsak esna nagoenean datozkit bata bestearen atzetik, eta eskerrak!\u00bb. Amets egiteko aukera emateaz gain, margotzeak barrutik bizirik dagoela adierazten dio Plazari: \u00abEspetxeak, beste hainbat helbururekin batera, gizatasuna suntsitzea bilatzen du. Horren aurrean, gizaki egiten gaituzten emozioak eta sentimenduak adieraztea funtsezkoa da\u00bb.<\/p>\n

Ametsetan egin, bizirik sentitu eta… espetxetik irteteko aukera eman. Marrazketak ematen dion beste irtenbideetako bat, \u00abirudimenak limiterik ez baitu\u00bb. Espetxetik irten ez soilik fisikoki, baita mentalki ere, marrazkien bitartez barruan giltzapeturik dituen sentimenduak kanpora ditzakeelako, \u00abgainetik zama bat kenduko banu bezala. Marraztea komunikatzeko bitarteko bat da \u2013jarraitu du\u2013. Ez du zertan besteekin komunikatzeko izan behar, bereziki norbere buruarekin komunikatzea garrantzitsuagoa dela esango nuke\u00bb.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Oier Andueza, espetxetik ihes<\/strong><\/p>\n

Espetxeratua izatearekin batera hasi zen Oier Andueza (Durango, 1975) margoekin esperimentatzen: \u00abGeroztik, etengabe aritu naiz pintura krema margoa hatzetan hartu eta paperak zikintzen\u00bb. Modu horretan, esan daiteke espetxeak eraman zuela Andueza sormena garatzera. Dio bertako egunerokotasuna oso mugatua eta monotonoa dela, \u00abeta bertatik ateratzeko beharra izaten dugu. Nik \u2013jarraitu du\u2013 orduak ematen ditut margotzen, normalean bazkalostean hasi eta arratsaldean zehar. Espetxetik ihes egiteko behar horrek irudimena garatzera narama, beraz, baita sormena ere\u00bb.<\/p>\n

Baina hainbat oztoporekin aurkitzen da durangarra: \u00abBatzuetan materialak sartzeko arazoak izaten ditut, Teixeiron adibidez. Aranjuezen ere mihise txikiak soilik sartu ahal nituen\u00bb. Margotzeko orduan begiradei erreparatzen die batez ere: \u00abEhun paisaiek baino askoz gehiago esaten didate\u00bb. Espresioak bilatzen ditu, eta inoiz liburu edo argazki batean zerbait iradoki dion begiradaren bat ikusiz gero hura paperera eramaten ahalegintzen da.<\/p>\n

Orain gutxi arte erakusketa bat izan du Hernaniko Biteri kultur etxean. \u00abEz nuen sekula pentsatu erakusketa bat izatera irits nintekeenik. Niri zerbait esaten didaten irudiak jendearekin konpartitzeko aukera eman dit, nire ihesaldiek eraman nauten leku desberdinak jendearekin konpartitzekoa\u00bb, dio erakusketaren harira. Era berean, jende askoren iritziak jasotzeko aukera izan du, modu batera edo bestera helarazi dizkiotenak: \u00abOso eskertua nago horregatik\u00bb.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Atarami\u00f1e, presoen sormen lanen bozgorailu<\/strong><\/p>\n

Atarami\u00f1e euskal preso politikoen artean literatura sustatu eta haien lanak zabaltzeaz arduratzen den elkartea 2002. urtean jaio zen. Bi pertsonen arteko koordinazio lan baten ondorioz egiten du aurrera, baina ezin da ulertu Atarami\u00f1eren jarduna presoek, euren senideek eta lagunek edota herrietako elkartasun sareek egiten duten ekarpenik gabe. \u00abGuztion artean egiten dugu lan, lan kolektiboa da; presoen mundu hau ez dago bestela ulertzerik\u00bb, diote koordinatzaileek.<\/p>\n

Batez ere, presoek \u2013eta batzuetan iheslari eta deportatuek\u2013 eginiko lanez osatutako urtekaria argitaratzeaz arduratzen da elkartea: bertsoak, poesia, hausnarketak, kontakizunak, margolanak… Baina euren asmoa ez da presoen sorkuntza lanak eurek argitaratzea: \u00abEz dugu ghetto bat eratu nahi presoen inguruan. Euskal presoek han eta hemen argitaratutako liburuak kaleratzen dira urtero, Atarami\u00f1ez aparte\u00bb. Diote, euren helburua plataforma bat eskaintzea dela, presoei bururatzen zaien hori argitaratzeko. Era berean, hitzaldiak edo errezitaldiak ere antolatzen dituzte: \u00abHerrietako presoen aldeko ekimenak izan ohi dira\u00bb.<\/p><\/blockquote>\n

\n

RSS <\/a> literatura koadernoak<\/a> ataramine<\/a><\/center><\/p>\n
\"Share\"\/<\/a>