{"id":4291,"date":"2018-11-30T11:27:34","date_gmt":"2018-11-30T10:27:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.literaturakoadernoak.org\/?p=4291"},"modified":"2019-02-01T14:14:02","modified_gmt":"2019-02-01T13:14:02","slug":"ibon-munoa-hamaika-desio-utopiarako","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.literaturakoadernoak.org\/?p=4291","title":{"rendered":"Ibon Mu\u00f1oa “Hamaika desio utopiarako”"},"content":{"rendered":"

<\/a>
\n.<\/p>\n

.<\/p>\n

Hamaika desio utopiarako<\/strong>
\nIbon Mu\u00f1oa Arizmendiarrieta
\nAtarami\u00f1e, 2018
\nBertsoak<\/em>
\nHitzaurrea: Leire Narbaiza
\nIrudiak: Mikel Zarrabe
\n430 orrialde. 10,5 x 15 cm.<\/p>\n

\n>> PDF formatuan<\/a>
\n>> ON LINE irakurtzeko<\/a>
\n>> e-book eta beste formatu batzuk<\/a><\/strong>
\n<\/p>\n

\u2192 Leire Narbaiza Arizmendi (Eibar, 1968). Hitzaurrea <\/p>\n

\u2192 Antxon Narbaiza Azkue (Eibar, 1948). Iruzkina<\/a> <\/strong><\/p>\n

\n


\nLeire Narbaiza Arizmendi<\/a> (Eibar, 1968). Blogaria<\/a><\/p>\n

Desio bakarra biharko<\/strong><\/p>\n

Lagun artean, txantxetan, esaten dugu kartzelan euskal preso guztiak artista bihurtzen direla. Egia da sortzea denbora eta burua betetzeko modu bat dela, eta gomendio hori ematen zaiela kartzelatutakoei, gutxienez, gorputz atal batek askatasunez jardun dezan, libre ibil dadin ziegako hormetatik at. <\/p>\n

Lagun handiak izan barik, Ibon kaletik ezagutzen genuenoi harrigarria egin zitzaigun artista bihurtu, eta poesia idazten zuena jakitea. Kultura ekitaldi guztietan publikoan egoten bazen ere, bere karakter erreserbatuak ez zigun halako pistarik ematen. Ez genion poeta itxurarik ikusten, poetek itxura jakin bat edukiko balute lez!<\/p>\n

Dena dela, begitazio hori erabat apurtu zitzaidan bere gutun konkretu bat ailegatu zitzaidanean, gure aita hil eta idatzi zidana doluminak emateko. Eder-ederra izan zen, delikatua, goxoa eta karinoz betea. Hor ikusi nuen Ibonen alde sentsible eta poetiko hori. Oraindik ez diot behar den bezala eskerrak eman idatzitakoagatik. Izan bedi aitzin-solas hau eskertzeko modu txiki bat.<\/p>\n

Ibon kalean balego, blogaria litzateke. Blogari berezia, halere, bertsoz eta poesiaz ematen duelako egunekoak eragiten dion hausnarketa, normalean, hitz lauz jarduten dugulako bloga dugunok. Era berean, ezin dugu ahaztu, unean uneko gaien gainean hausnartzen da webgune batzuetan. Mu\u00f1oak gauza bera egiten du, ezagutu duen albiste batek, adibidez, zer senti edo pentsarazi dion azaleratzen du. Eguneroko moduko bat dela esan genezake, beti ere hitz neurtuan idatzita.<\/p>\n

Askotako gaiak darabiltza, baina hiru nabarmentzen dira: aktualitate sozio-politikoa, natura eta Eibar. Hiru gai, sarri gurutzatu egiten direnak, beti aurrera begira jartzen da Ibon, kritiko, baina esperantzaz blai agertzen dira paperean idatziok, harrigarria hori ere jakinda kartzelan idatzita daudela.<\/p>\n

Liburua irakurtzen nenbilela, beste idazle euskaldun bi etorri zaizkit gogora etengabe. Ez estilo aldetik, bai jorratutako gaiengatik. Biak ala biak espetxean egondakoak, baita zein bestea erbestean bizi izandakoak. Baina sasoi bitakoak. Idazle oso desberdinak: Joseba Sarrionandia eta Toribio Etxebarria. <\/p>\n

Sarrionandiak kartzelan idatzitako Ni ez naiz hemengoa liburu sailkaezina gogorarazi dit Mu\u00f1oarenak. Besteak beste, aktualitateak sorrarazitako hausnarketak zurian beltz egiten duelako Sarrionandiak. Gainera, egunerokoa da, eta poesiak ere tartekatzen ditu. Espetxeaz ere badihardu Iurretakoak liburu horretan. <\/p>\n

Bestetik, Toribio Etxebarria eibartarraren Ibiltarixanak etorri zait akordura. Erbestean idatzitako liburuaren tematika askotakoa bada ere, garrantzia berezia dute Eibarrek eta naturak. Ahaztu barik, poemak errimatuak direla, Ibonen asko lez. Biak eibartar prestuak, gure herria beti gogoan, atzerrian egon arren.<\/p>\n

Sarrionandia eta Toribio (barkatuko didazue gehiegizko konfiantza, baina ia etxekoa dugu askok) ez dira bidelagun makalak edozein irakurketarako. Bietatik edango zuen, seguruenera Mu\u00f1oak, eta inspirazio iturri bikainak dira edonorendako.<\/p>\n

Amaitzeko esan nahi dut izenburua eder-ederra jarri diola Ibonek liburuari: Hamaika desio utopiarako. Hamaika asko direnez, eta utopia inoiz ez delako gauzatzen, nik desio bakarra dut biharko: Mu\u00f1oak liburua sinatzea aurrez aurre, Eibarko edozein kale-kantoitan. Bihar bertan.<\/p>\n

On dagizuela irakurketak!<\/p>\n

Leire Narbaiza<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

\n<\/p>\n

\u2192 Antxon Narbaiza Azkue<\/strong> (Eibar, 1948) Idazlea<\/a><\/p>\n

Hamaika desio utopiarako<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Liburu bat, egile bat<\/b><\/span><\/p>\n

Tomas Mororen Utopiako pasartetxo batekin hasiko naiz. Piarres Xarritonen itzulpenak presoei buruz diharduela honela dio: \u201cOhoinak berak, bortxazko lanetara bidaltzen dituzte. Baina non ez duten beste izigarrikeriarik egin, ez dituzte presondegietan hersten ez katez kargatzen, bakarrik lokarri edo estekagailurik gabe ihardunarazten dituzte auzo-lanetan<\/b>\u201d (Utopia, 69. orrialdea, beltzak nireak dira)<\/p>\n

Horrela utzi dute Ibon, bakarrik auzo lan neketsuan, izan ere, utopia(k) atxiki nahi lituzke edo behintzat arrastoa aurkitu. Eta horrelako jomuga handiak aurreikusteko bakardadea ezin bestekoa izan liteke. Jakina, bakardade hautatua ez berea bezalakoa. Oro har, bakardadeak arrisku bat izan lezake, gizakiak soziala<\/i> izatera, bestearen hurbiltasuna behar du, bestela gehiegi eragiten omen dio buruari. Horrekin ez dut esan nahi Ibonek, bere intelektoari gehiegi eraginez, zentzuen oreka galduko duenik. Ez, inondik ere. Gainera gauza eder bat badauka gure mutilak, esperantza, laster bere ataka zabaldu egingo dela. Horra bere lehen utopia betetzear. Ez du gainera, gauza material <\/i>gehiegi beharko bere etorkizun hurbilean. Liburuan dioenez: Utopia ez da ilusio bat baizik kontzientzia eta praktika, zentzuz murriztea kontsumismoa (kontsumoa), auzolan jatorra barreiatzea<\/b>. (271. orrialdea).<\/p>\n

Ibonekin ez dut asko hitz egin. Orainaldia erabiltzen dut, oraina iraganaldia baino askoz hobea delakoan, hastear dagoen denbora ere orainekoa baitugu. Gutxitan egin izan dut berba Ibonekin. Mutil isil, barnerakoitzat daukat. Orduan \u00e9pokan, utopia, letra larriz idazten zen, gaur egun, letra ttipiz. Baina zertzelada horrek ez gintuzke lehenengoa garrantzia handiagokotzat jotzera eraman behar. Gogoan dut, garai hartan Ibonek Nafarroako erresuma<\/b> zeukala buruan, besteak beste, euskal nortasunaren lehenengo gauzatze instituzionaltzat joaz<\/b>. Baina Nafarroa oso euskalduna izan bazen ere bere hastapenetan alderdi etnikotik begiratuz, behintzat, laster endekatu zen, nahastu egin zen okerrerako, Europako monarkien interesengatik. Bigarren Nafarroa hau ez zitzaigun gustatzen. Euskal Herri euskaldun utopiko hartatik gainbehera handia etorri zen, gipuzkoarrek, bizkaitarrek, arabarrek, errioxarrek, bakarrik utzi zuten Nafarroa, itsasorako biderik gabe ere, erresuma haren hondamendirako bidea erraztuz.<\/p>\n

Egun daukaguna daukagu.<\/p>\n

Ibonen gaztaroan basoak ez zigun zuhaitzak ikusten uzten. Egun, agian alderantziz gabiltza, ehunka dira zuhaitzak, ostera, basorako bide zuzena lortzeak urrun dirudi. Txikitik handira joan nahi genuke. Baina ez da erraza. Han-hemenkako zuhaitzok gure eguneroko utopiak dira, behar bada gehiegi dira, ala ez? Gauza da letra ttipiz idatzi eta adierazten direla. Utopia txiki horiek letra larriz idazten den Utopia<\/b> horretara eroango ote gaituzte?<\/p>\n

Agian, ez. Baina merezi izango du beraiei lotzea, Ibonek bere bertso liburuan egiten duen antzera.<\/p>\n

BERTSOEN HARITIK<\/b><\/p>\n

Ibonen bertsoak narratiboak dira, lekukotza eman nahi dute. Ez ditugu guztiak aipatuko baina lagin bati helduko diogu irakurleak zeri heldu izan dezan irakurketari ekin aurretik.<\/p>\n

Garbi dago ziegaren bakardadean dagoen notinak bezala, espetxeratuak bere kamara martxan daukan ikuskatzailea dela: dena interesatzen zaio, pertsonak eta egoerak; gizartearen adar guztiak, baina batez ere ahulenak; pertsonak eta justizia gabeko egoerak: emakumeak, sexu zehatz gabeko pertsona sufrituak, langileak, migranteak, etorkinak, oro har, espetxeratuak, iheslariak eta, noski euren ideiengatik preso daudenak. Alkohola eta droga, (batez ere gazteen baitan), arrazismoa, ekologia, euskararen patua, gay-lesbianen patua, haurren egoera munduan, injustizia, oro har munduan, kontsumismoa, kutsadura, prostituzioa…, landutako beste gai batzuk dira. Munduko gatazka oro, egun diren minoria etnikoen alde, eta, oro har, herri zapalduak gogoratuz (Palestina, Myamar…). Izenetan ezin falta Lauaxeta euskal poeta ahantzezina. Beste maila batean euskal politikariak eta gure egungo asintoniak agertuko dira (Urkullu, Artolazabal…), Catalunyako prozesa, Nafarroako eskuina. Ez dira gutxi, bestalde, pertsona ospetsuak bertsoen ehunean ageri. Lagin legez, hor ditugu: Gladys del Estal, Rosa Parks, Che Guevara, edota etxekoak, Jose Antonio Alberdi, Goma<\/i> ezaguna…Animaliak ere ez ditu egileak baztertzen: Camile hartza, Pantxika astoa…<\/p>\n

Narrazio batzuk kronikak dira hasieratik amaieraraino, adibidez, migrazioaz ari diren ondoko hauek: Igoumenitsa. Mikel Zuluaga eta Bego\u00f1a Huarteri<\/b> (64-65 orrialdeak), hasi eta buka gainera, egileak bertsoei amaiera ematen dielarik, aitorpen batekin: \u201cdesobedientzia zinez delako utopia<\/b>ren hasiera\u201d.<\/p>\n

Biziki interesgarria iruditu zaizkigu Akulturazioak ez dezan jan txantxangorria<\/b> bertsoak \u201c (208-209 orrialdeak). Euskal gizarteak, euskararen bizi iraupenaz kanpo, bere akulturazioaren arazoari egin beharko dio aurre hainbat arinen. Izan ere, eta horra paradoxa, euskal hiztun asko irabaz dezakegu, baina zer egin dezakete hiztun horiek, gurea<\/i> den telebistaren utzikeriaren aurrean? Erdarazko ekoizpenak kontsumitu! Inkestek behin eta berriro esaten digute euskaldunok Tele 5 katearen kontsumitzailerik handienak garela Espainia estatuan. Beraz, euskaraz aritzeaz landa, kalitatezko kultura behar dugu, batez ere euskal hiztunok.<\/p>\n

Interesgarria, halaber, hurrengo Biktimak ondratzeko euskal memoria<\/b> bertsoak non amaiera indartsuak ederki biribiltzen duen egilearen ideia nagusia: (…) \u201chistoria zuzen idatz dezakegu egiak landatuz gezurrak erauziz, matazak bilduta hariak harilduz ehunduko dugu euskal memoria\u201d1<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Maitearen absentziaz landu dituenak ere, txukunenen artean daude. Adibidez, ezkor ez bizitzeko <\/b>deituetan, 114-117 orrialdeak, 4. eta 8. bertsoak, gure ustez, oso politto daude burutuak.<\/p>\n

Ez dio baina Ibonek errealitate gordinari muzin egiten. Zuzen-zuzenetik jarraitzen du egunerokoa: Samalda <\/b>(\u201cla Manada\u201d deitoragarria), Eibarko Akebai <\/i>edota Euskadi-Nafarroako gorabeherak dira etsenplu. Hor ditu, halaber, besteak beste, Alfa<\/b> enpresaren heriotza geldoari eskainiak (418-421 orrialdeak) edota segidan datozen pentsionistak<\/b> gogoan idatzitakoak (422-423 orrialdeak). Aipaturiko bi bertso sorta hauek ixten dute hain zuzen, liburua.<\/p>\n

Tesi bezala, eta, Ibonen iritziz, bi etsai garbi dituzte gurea moduko herriek, estatuak<\/b>, maltzur eta makur portatzen baitira herri txikiekin eta, sistema kapitalista<\/b>. Azken honentzat dira hitzik salatzaileenak: (…) \u201ckapitalismoa ez da oasi bat baizik lapur eta makurren zorua\u201d (37. orrialdea)<\/p>\n

Ideien konstanteak<\/b><\/p>\n

Ia liburuaren hasieran, hirugarren bertso multzoan oker ez banago, bertso egileak bere zelanbaiteko testamendua ematen digu. Xederik behinena<\/b>, deitzen duen lau bertsotako multzoan bere jomuga nagusiak plazaratzen ditu. Bertan dago triangelu desiratua<\/i>: Presoa (ohia), Zu<\/b>. Hots, maite duen pertsona eta, azkenik, toposa<\/i>, lekua<\/b>, Eibar (Arrate). Presoaren bizitzaren hasiera eta amaiera. Hortxe datza poetaren esperantza, berak amets duena. Bidaia hori ez du noski bakarrik egin nahi, maitearekin eta herriarekin burutu nahi luke.<\/p>\n

Bertsokera<\/b><\/p>\n

Ibonen diskurtsoa ia erabat narratiboa denez, zelanbait prosa poetikoa deitu ohi dugun alorrean barneratuko genuke: kontatu nahi du, gauza gehienak interesatzen zaizkio baina, errimaren \u2013nolabait esateko\u2013 gatibu da, zertzelada horrek, hots, ezinbesteko duen hitz errimatuaren bila ibili beharrak baldintzatu lezake bertso egilearen mezua. Harako klasikoak zioen bezala, errima behartuegiak ez dira errima \u201cosasuntsuak\u201d, ripioak<\/i> dira.<\/p>\n

Bere ideiak erakutsi nahiak ezaugarri batzuk azpimarratzera eraman dezakete hura: aditzen <\/b>kopurua, adibidez, izugarri handia da: lirikoak ez dira asko bertsook eta, orduan perpausaren beste osagai batzuk agertuko dira, izenak, izenlagunak, eta abar. Oro har, esan liteke, gure herrikideak prosa bertso bilakatua egiten duela. Bertso laburrak, asko eta asko, zortziko txikian eraikiak, 7-6 silabatan, biziagoak dira, agian erakargarriagoak, luzeak ostera, trinkoagoak, nahasiagoak batzuetan. Beste zenbaitetan, berriz, hamarreko handia sumatu dugu. Errima demagun errazak dira, askotan, aditzetatik sortuak: -tu\/du, -ta, -tz(e)n, t(z)eko\/. Izenak direnean berriz, –na<\/b>, –tz<\/b>a…amaierak ez dira urri, ezta errima inesiboa ere bakana: – (e)an\/(e)tan<\/b>.<\/p>\n

Lexiko <\/b>aldetik harrigarria da, sinonimia gehiago ez erabiltzea: lilitu<\/b>, naro, pilpira…<\/b>, eta beste zenbait hitz errepikatu egiten dira, agian askotxo.<\/p>\n

Poetika baten lanabes edo erremintei begira, ikusten dugu, erabili erabiltzen badu ere, hiperbatona<\/b> presenteagoa behar lukeela. Aliterazioak<\/b> oso errepikakorra dirudi. Naro(ro)<\/b> adberbioa, aurreratu dugun legez, adibidez, oso maiz erabiltzen du eta ez da gure uste apalean oso poetikoa: \u201croro<\/b>\u201d hori. Lantzean behin, oso lantzean behin naroki<\/b> irakurriko dugu. Ostera, ongi lortua dirudi adibidez, honako aliterazioak: \u201ckapitalismo ga<\/b>itza ga<\/b>ltzen has g<\/b>aitezen\u201d (31. orr.)<\/p>\n

Elipsia<\/b> ongi erabiltzea komeni da bestela esaldiaren esanahia zaildu egin lezake. Badira adibideak aski liburuan. Bestalde, aditz trinkoen presentzia bitxia egiten da, batzuentzat ongi etorria, bestetan zalantzazko, oro har gehiegitxo kopuruan: eduki, egin, entzun, esan, ezagutu, ikusi, jarraitu<\/b>…, beraz, horrelako aditz trinko andana ez da txikia. (behartua bezala batzuetan, inoiz ulergaitz)2<\/a><\/sup>. Uste dugu bertso egileak ezustekoa eman behar duela, amaiera azkar eta eufoniko batez.<\/p>\n

Hitzen esparruan, berriz, azpimarratuko nuke egilearen ahalegina han-hemenkako hiztegia erabiltzeko. Zinez aberatsa gertatzen da atal hori. Inoiz erabilera eztabaidagarria ondorio bada ere. Adibidez, baita<\/b> (etxea, babesa), izen soil erabiltzen du behin eta berriro, aurretik inolako posesiborik edo, barneratu gabe. Asko dira etsenpluak. Aurrean posesiborik gabeko erabilera horrekin sentsazio arraroa geratzen zaio irakurleari: 266. orrialdean adibidez, Joxean eta Joxiren erailketaz ari dela eta, bertso egileak honela dio 2. bertsoan: Tolosan zuen alde tink ziren altxatu\/ Karnabak urri hartan isilik geratu\/ bihotzak zitzaizkigun berriaz urratu\/ geroztik zaituztegu baitan<\/b> ferekatu. Ikus, halaber, 315 orrialdea. Edota beste hauek: (…) \u201cPsikoterapia bikaina ei da estresa baitatik<\/b> lurrun dakigun\u201d (353) gure<\/b> baitatik, idatziko genuke, oro har. Edo 384. orrialdean: (…) \u201cJakin dudanean zuen ataka baitan negargura estekatu zait\u201d perpausean, nire<\/b> baitan, aiseago irakurriko genuke guk.<\/p>\n

Utopiak berriro ere: txikitik handira<\/b><\/p>\n

Ibonen bertsoak narratiboak, diskurtsiboak dira, bitxia da baina ziegako espazio hertsitik begirada zabala dauka mundura. Begirada ezin diezaioke inork oztopatu, debekatu. Bertatik utopiak identifikatzen hasiko da. Baditu hitz totem<\/i> batzuk, erreferentzia, batzuk utopia txiki<\/b> horiekin lotzen ditu: sorterrikoak gehienak, haurtzaro eta gaztaroko sinboloak: Eibar<\/b>, jaioterria eta, Akondia, Galdarami\u00f1o, Kalamua, Untzaga, eta, noski, Arrate<\/b>, seguru asko, sorlekuaren, eibartarron umetoki sinbolikoa, denon habiaren jatorri eta… amaiera: gurasoei omenaldia; Ibonek bere Xederik behinena<\/b> esplizitoki titulatzen duen bertso multzoan bere intentzioak laburbiltzen ditu: (…) \u201caskamena Arraten dugu ospatuko, izarren distirekin maitez gozatuko\u201d. Beste erreferentziak, berriz, hasieran aipatu dugun utopia handia<\/b>rekin <\/b>harreman estuan daude: Amaiur <\/b>nafarren gotorlekua, adibidez.<\/p>\n

Leotzatik, paisaia, pertsonaiak idealizatzen dira (aipaturiko Che Guevara, euskal borrokalari hilak: Argala, Txomin..,). Idealizatzen dira, halaber, egoerak (gazteriaren konpromisoa, Ake bai, kanpaina, euskaltzaleen erantzunarekin).<\/p>\n

Gatazkaren behin betiko amaiera etorriko da: \u201cAmaiurrera gara helduko batera\u201d.<\/p>\n

Baina ezin inori ezer leporatu, utopiarik gabe bizitzea ez da erraza, ez da erraza maitatzea, ez da erraza borroka egitea…<\/p>\n

Bertso egilearen denborak<\/b><\/p>\n

Ez dut irudikatu nahi presoa bere esparru txikian, ortziari begira, gerizpean geratzen zaizkion egunak zenbatzen, egutegian, iraungi den eguna ezabatzen harrotasun ez gutxiz. Besteoi, gizarte lehiakor honetan, orainaldia interesatzen zaigun bitartean, Ibonek erlojuaren orratzek markatzen duten norabidea maite du. Egunsentitik ilunabarraren bitartean, gudu txiki bat irabazi diola denborari egiaztatzen du. Horregatik Mu\u00f1oaren aditz denborek geroa<\/b>, etorkizuna markatzen dute pozarren, etorkizuna non maitearekin bilduko den leku jakin batean. Etengabea da, izan ere, kartzelatik alde egiteko unearen erreferentzia: euliak ditu aipagai bertso baten, bada beraietako bati diotso: (…) \u201cEuli beltzak esan dit ere goiari eusteko, gutxi gelditzen dela motxila husteko<\/b>\u201d (338). Diogunaren beste adibide garbia dugu bertso sail bat: \u201cAzken txanpan orain lez zurekin\u201d(312). Liburuaren metonimia lirateke zortzi bertsoak non presoaren esperantza gailurra joko duen: udaberrian kokatzen du haren balizko espetxetiko irteera: \u201ckartzela kide barik uztea lehena, maiteaz bizitzea gozo bigarrena\u201d. Ezinezkoa baita udaberria ziegan dastatzea.<\/p>\n

Eta udaberria, gerezi denbora izan ohi da, 1870ko frantses iraultzaileek plazaratu zuten harako temps de cerises kanta ezagun zoragarriaren haritik. Gerezi denbora egokia bada, iraultzarako, maitasunerako eta….espetxetik alde egiteko (Ibon aurreko Udaberrian biziko gara<\/b> bertso liburuan ere ildo horretatik doa).<\/p>\n

Prozesoaren, gatazkaren metafora<\/b><\/p>\n

Politta da, ehunzangoa<\/b>ren eta barraskiloaren<\/b> artean egiten duen kontrajarpena. Hau da, ehunzangoa astiro-astiro aurrera doa bere helburuaren bila eta, iritsiko du, seguru. Barraskiloak, berriz, ez du gatazka gaindituko. Eta bertso egileak dio, haren ustezko akatsak azaleratuz: \u201cpresarik gabe doa Herioren bila, azkarrago naturan arituko balitz, bizirik gehiago iraungo luke\u201d3<\/a><\/sup>. Harako dortoka eta erbiaren alegia klasikoa dakarkigu gogora.<\/p>\n

Bertsoen hartzaileak<\/b><\/p>\n

Bi ditu, besteak beste, hartzaile egileak eta biek, irudikatzen dute behar bada, Ibonen utopia. Lehenengoa txikia, bertsoetan maiz agertzen den izenik gabeko Zu <\/b>hori, bestea, zuek,<\/b> gu euskaldunok, egilearen helburuekin identifikatzen diren euskaldunak. \u201c<\/b>Zu eta zuek nire indarra zarete\u201d. Hor aurkitzen ditu Ibonek bere utopia osoaren, etxearen zutarri ezinbestekoa<\/b>. X-aren maitasuna eta euskaldunon sostengua. Eta aitortzen du: \u201czigorra gaintzen ari naiz hangoa naizelako, atzo lez zuen ametsak nireak direlako\u201d (348-349 orrialdeak).<\/p>\n

Erratak<\/b><\/span><\/p>\n

Ez dago, alde horretatik, aparteko hanka sartzerik. Alferrik,dena den akatsik gabeko libururik aurkitzea. Horrelakoak konpontzen behin eta berriro saiatu arren, erratak itzuri ezina dirudi. Beti edo ia beti agertzen da iratxo gaiztoren bat akatsen bat sorrarazteko.<\/p>\n

<\/a> Hor ditugu, esaterako, 119. orrialdean, Ama-lurri deika herriaren alde<\/b> deituriko bertsoen 2. ahapaldian, (…) \u201cgarbi diet esango porlan zaleei guk elkartasuna hobeste<\/i> dugula\u201d hobesten <\/b>behar luke, jakina. 243. orrialdean, aldiz, Jubilatu den Sumendixako Pantxikari<\/b>, izenekoan, 7. bertsoan, hirugarren lerroan, \u201cdaborren<\/i> hotsekin oinez\u201d, danborren<\/b> ordez; bertsoaren izenburuan oraingoan: Miltantzia<\/i>, militantzia<\/b>-ren ordez (280. orrialdean), dantuzkit,<\/i> entzun aditz trinkoaren orainaldia, dantzuzkit<\/b>-en ordez (297. orrialdea), biziteko <\/i>irakurtzen ari gara, bizitzeko<\/b>-ren ordez <\/i>(309 orrialdea), Montmatre, <\/i>Montmartre<\/b><\/i> behar <\/i>duenean (364. orrialdea). 372. orrialdean, Ahed Tamini palestinar nerabeari eskainitako bertsoetan, 1. bertsoan, ondoko lerroan: (…) \u201cPalestina duen zaititu<\/i> murrua\u201d, zatitu <\/b>behar duela ematen du. 400.ean, aldiz, Kantarui <\/i>dirakurgu, Kantauri<\/b> behar luke, jakina. 411. orrialdean, berriz, diatezke<\/i>, daiteke<\/b>-ren ordez.<\/p>\n

Liburuaren argitalpenaz<\/b><\/p>\n

<\/a> Liburuak behar luke, argitalpen txukunago bat, non indizeaz <\/b>kanpo, gaiak hobeto bana daitezkeen, tematikaren arabera edo behintzat hurbildu horretara. Adibide bat izan liteke arestian aipatu ditugun Xederik behinena<\/b> izenburuko bertsoak. Hasieran ematen zaizkigu; gure ustez, geroago egokiago kokatuko lirateke.<\/p>\n

Laburbilduz, Ibon Mu\u00f1oa bere bizitzaren gazi-gazak plazaratzeaz kanpo, kronikagile bezala zehaztasunez betetako lana egin du. Horregatik, pentsatzen dugu bere pentsamendua hitz lauz<\/b> emango baligu bere diskurtsoak ez lukeela ezer galduko; aitzitik, berak lantzen dituen gaien arabera, eduki gehienek hobeto adieraziko lukete egileak berak nahi duena. Maiz ez baita nola helarazten den mezua baizik eta zer adierazi nahi den. Auto estimu kontua ere izan liteke, alegia, idazleak bere burua, prosa arrunta erabiliz, paradoxa bada ere, biluzi egin beharko lukeelakoan.<\/p>\n

\n

1<\/a> Nahiz eta hemen ere agian agertu ohi den elipsiren baten erabilerak esanahia ilundu lezakeen. 1. bertsoan: (…) \u201cherrian dezagun arnasa baretu ariman dakigun<\/b> lili atsegina\u201d<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Adibidez, egin aditzaren iragan forma, pluraleko 1. pertsona, erabiltzean: \u201clan genegien\u201d <\/b>(128. <\/b>orrialdean); Iluna beste zenbaitetan: ez da oso ulergarria, adibidez, Gure desira urriak 1 ospatzea<\/b> bertso multzoan, 3. ahapaldian, (…) \u201cjakobinoek, ordea, diotez <\/b>akastunak\u201d (203. orrialdea). Halaber, 256. orrialdean, Kartzelan ez dago zerurik<\/b> bertso multzoan, lehen ahapaldian, \u201ceuren telebisten zarata dantzut, iruzkin lizunak ozen diotez<\/b>\u201d, aditz trinko hau errata ote da, ala dituzte esan nahi da?<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Eta eibartarrok Gabonetan, batez be, irentsiko ez bagenitu (Mario Lizarralde eibartarrak hamabi dozenatik gora jan ei zittuan jarrialdi baten!).<\/p>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n

\"Share\"\/<\/a>