{"id":5123,"date":"2023-04-27T23:56:14","date_gmt":"2023-04-27T21:56:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.literaturakoadernoak.org\/?p=5123"},"modified":"2024-07-18T07:29:23","modified_gmt":"2024-07-18T05:29:23","slug":"jon-mikel-arano-herio-kargamendu-eta-pikoa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.literaturakoadernoak.org\/?p=5123","title":{"rendered":"Jon Mikel Arano ‘HERIO KARGAMENDU ETA PIKOA’"},"content":{"rendered":"\n
\"Eustakio
Eustakio Mendizabal. Argazkia: Euskal Memoria Fundazioa- Daniel Velez<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u2192 Jon Mikel Arano: HERIO KARGAMENDU ETA PIKOA.PDF<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

ANTOLOGIA POETICA VASCA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

(FRANKISMOAREN BIKTIMEI ETA ASKATASUNAREN ALDEKO BORROKARIEI OMENALDIA, GERNIKAKOAZ 50 URTE BETETZEAN, 1987)<\/p>\n\n\n\n

JON MIKEL ARANO, \u201cARANO BELTZA\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\nHERIO KARGAMENDU ETA PIKOA<\/strong><\/font>\n\n\n\n

(\u201cTXIKIA\u201d-RI OMENALDI, GIZON TXIKI-HANDIARI)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Eustakio Mendizabal \u201cTxikia\u201d:
Herio kontrabandua dakarkiate
Nahi eta nahitaez
Heu haiz jasotzaile
Algorta-Getxon seiak eta pikoetan
Setioa hausten habilenean arratsez
Hamar gizatzar hiltzaile gris arre
Kali jainkosa zitalaren gurtzailek!<\/p>\n\n\n\n

Izan ere,
Nor ez da erortzen
Behin behintzat
Aingura gisara
Gezurraren Historia
Jasan ondoren?<\/p>\n\n\n\n

1973. Frankismoaren 34. \u201curte loriatsua\u201d. Ostegun santu gaua. Aita gurea irrati zaharra sintonizatu nahian. BBC Londreskoa\u2026 fiiiuuu\u2026 Radio Pirenaica\u2026 urrutiko uhin hots gehiago, a ze txistuak\u2026! Interferentziak\u2026 Aqu\u00ed Radio Paris\u2026 Ic\u00ed Radio France International\u2026<\/em> hainbeste eta hainbeste megaziklo\/kiloziklo\u2026 entzuten geunden irratian gau hartan ere, misterio eta ilegalitate kutsu batez\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u201cEta gero?\u201d. \u201cBorrokan hil!\u201d. \u201cHorrelaxe, ahotsik mudatu gabe\u201d. La Espa\u00f1a que duele. \u2026pi\u00f1aun, pi\u00f1aun!!! \u201cTxikia hil dutela!\u201d. Non, non? Nola? Nola? Hola?<\/p>\n\n\n\n

Herio, maite haudan herio,
Halako zortez,
Non bizitzan ere izan haizen,
Baina liskarti izateagatik
Galdu duan, izanki.<\/p>\n\n\n\n

Inork ulertu ez badu euskaraz:<\/p>\n\n\n\n

Muerte que te quiero muerte
De tal suerte
Que en vida ya has sido
Pero por pendenciera
Has perdido.<\/p>\n\n\n\n

\u201cAqu\u00ed muri\u00f3 el jefe de ETA\u201d.
Ez huen Bilbora joan nahi. Ez eta Zumalakarregik ere. Mendira, mendira! Che-rekin batera. Federico, Lauaxeta, Saseta, Txabirekin, eta hi. Eta hainbat eta hainbatekin. Urbasako Pilatosen Balkoitik amilarazitako kamioikada gizonekin. Gerokoak gero. Milioika heriotza (ez)berdin.<\/p>\n\n\n\n

Guk gura diaguna
Hi gurutzeduna?
Oi Arbelaitzeko seme langile
Arbel-haitzetan erne
Basoetako olerkari lerdena
Gaizkileen beldurgarri
Haien lotsaizun handi
Robin Hood berri\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Eustaki, izorratu haute
Izorratu hautenez!
Gizon osoa hi
Erditu dituk
Milaka ama-seme
Larrua zulatu diate
Nekeen seme hi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cEta Eustakitoren aurpegian heriotza zen, klabao<\/em>! Eta ezpain-ertz inguruak zuri-zuri\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Eta jada ez zaiguk geratzen
Justizia egarririk
Giza justiziarenik
Bestelakoa, bestelako
Egarria, poetikoa.<\/p>\n\n\n\n

Eta azkeneko kartzelatik
Zerraldotik ihes egingo
Huelakoaren beldur,
Beste horiek zuzenean
Lurperarazi hinduten.<\/p>\n\n\n\n

Itsasondoko kanposantuak
Itsasontzi antza du,
Badu bai Pilotu
Eta zink-fluxua dariola.<\/p>\n\n\n\n

Ontzi sentina\/pontzatik gora odola
Gainezkatzen diola,
Idi-begietatik
Debekatua denaren ahoetara doakiola.<\/p>\n\n\n\n

Kapitainari laket zaio
Gure ofrenda eskaintza,
Elur-ura erretzea
Langar\/antzigarraren orduetan.<\/p>\n\n\n\n

Itsasondoko hilerriak Nuarbekoak adineko aldapa pikotxa du, eta
\u201cHemendik aterako dituk ernamuinak!\u201d, esan zian Andres Debak, ukabil goratuen desafioa, eta munduko epitafio aproposenaz estalia izan hintzen.<\/p>\n\n\n\n

\u201cIkastola eta eliz askotan
Atea didate itxi;
Atzerritarrak ta seme askok
Lapur bat antzo ezetsi!
Nere izena apaldu arte
Ezin dute etsi\u2026
Zer egin diet etsai bezala
hainbat nazaten gaitzetsi?!\u201d .<\/p>\n\n\n\n

Eta poema profetiko berean:<\/p>\n\n\n\n

\u201cEuskal herriko bazter denetan
Atzerrian antzo nabil\u2026,
Ez-ezagunen artean haur bat
Bezain apal eta ixil!
Ene burua gara ez dadin
Baditut mila maratil\u2026
Gaiztaginari lez, arrano begiz,
Etsaiak so ditut hurbil!\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Eta kontsumatu huen biktima horren patua.<\/p>\n\n\n\n

Madrilen Txikia komandoa, Carrero gero.
Makina bat aldiz jaurti genizkian
Jendetzak airera jertseak geroztik,
Zerura gorantz eup la-la!
Hamaika gauza gertatu zaizkiguk
Hainbatetan harakoaz geroztik.
Zerbait aldatu ote? Espoliazioak jarraitzen dik.<\/p>\n\n\n\n

Nork ebatsi zizkian
Hire azken poemak?
Amets batean bezala
Ikusten ditiat.
Epikoak eta finak dituk.
Eta madarikazioa betierekoa
Profanatzaileentzat!<\/p>\n\n\n\n

Hona hemen Eustakioren bertso batzuk:<\/p>\n\n\n\n

\u201cGizonen pausuak itsasora
Doazen urak dira\u2026
Bizitzaren gurpilak garamatza
Ilunpetako hobira,
Argia gautzen eta bizia
Finitzen den ur handira.<\/p>\n\n\n\n

Egun-txintak gaua dakar,
Biziaren gau gordina!
Baina heriotza guztiak
Ez dute esanahi berdina.<\/p>\n\n\n\n

Goiz-ihintzak sortutako lorea
Arratsean hiltzear dago\u2026
Hala, gu ere herio segak
Denok gaitu eramango\u2026
Baina heriotza batzuk ditugu
Besteak baino pisuago.<\/p>\n\n\n\n

Herri-interesengatik hiltzeak
Mendien pisua dauka,
Baina faxisten morroi bizi eta
Zapaltzaileentzat hiltzea
Xori\u00f1oen luma grisa baino
Pisu gutiagokoa da.<\/p>\n\n\n\n

Ideal gabe morroi hiltzeak
Ez du deus ere balio\u2026
Herriagatik hil denak aldiz
Bizitzari argi dagio\u2026
Ur guziak ez dira gaziak
Herio denak ez herio\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u2014Zapalduen zerbitzuan
bihurtuko da ene heriotza;
kalte latza,
jarraipen gabea balitza\u2026
-\u2014\u2026Entzun ezak hilobitik
Justizia datorrela herri behetik\u2026 \u201c<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201cIba acompa\u00f1ado de otro activista que consigui\u00f3 fugarse\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Garai gris ilunak.
`Usain\u00b4 aparta omen huen
Ez zian kalerik egin
Ez hutsik egin ziaten
Ez eta hire orduan ere.<\/p>\n\n\n\n

Eta lurrak eta elurrak
Mundu honetan
Geldituko dituk
Gau gizaki izaki
Mendi eta gauza
Zaharrei begira.<\/p>\n\n\n\n

\u201cEz haute gelditu arazi
Gure Ene bait haiz\u201d,
Ziok memoria kolektiboak.<\/p>\n\n\n\n

Eta nagusien bozeramaileek
Etsai hurkoak zakurrak
Edozeri ziok zaunka:
`Bere mugetan\u00b4 sartu denari,
Udazkeneko hosto eroriari,
Edonori zaunka,
Iraultza-gauei zaunka,
Baina gizon apal baten
Heriotza usainari ez,
Hari barrea. Hiena kiratsa.<\/p>\n\n\n\n

Baina egiaztaturik zegok
Herrixka bakoitza
Herri auzo bakoitza
Euskal bailaretako
Anatomia banak
Jantziko direla
Gure koloreak
Dituen zetazko
Soineko egoskorrarekin
Lainoan bildutako
Krisalida haiei esker.
Eta adio! Oraindik ez haiz guztiz joan baino\u2026!<\/p>\n\n\n\n

Eta hik, dantzari,
Zer egiten duk hor?
Atsekabe malura eta
Destitxa esanaren dantza
Borobildua behar huen honez gero!<\/p>\n\n\n\n

Txikia zuen guda izena:<\/p>\n\n\n\n

\u201cHarro hadi Kantauri itsasoa
Ta heien betiko loa
Betiko kanta zak\u2026!\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Collagearen osagarriak<\/strong>: Eustakio Mendizabal Txikia, Larrun Aldizkaria (1. Zenb. 1985), Telesforo Monzon Olaso eta Hitz etena, Jon Arano, 1992.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n

\"Share\"\/<\/a>